O tym, że spotkanie z zakresu bhp nie musi być nużące i trudne w formie, mieli okazję przekonać się uczestnicy szkolenia „BHP w zieleni” zorganizowanego 7 lutego w poznańskim hotelu Ikar. A to za sprawą prowadzącego spotkanie Macieja Błaszaka, praktyka z bogatą wiedzą i doświadczeniem, od wielu lat współpracującego z „zieloną” branżą.

Mimo że chwilami miało się wrażenie uczestniczenia w wystąpieniu kabarecisty Piotra Bałtroczyka (ze względu na podobieństwo, modulację głosu i odgrywane jednoosobowo scenki rodzajowe z życia pracowników), a może właśnie dzięki temu, przekazał sporo cennych informacji. Uczestnikami byli pracownicy i kierownicy działów zieleni zakładów komunalnych czy zarządu dróg oraz pracownicy i właściciele prywatnych firm świadczących usługi w tej branży.

Absurdalne wymagania

System prawa pracy w Polsce jest bardziej złożony niż w innych dziedzinach – spraw bhp dotyczą liczne rozproszone akty prawne. Bezpieczeństwo i higiena pracy to temat trudny także w branży „zielonej”. Wciąż nie ma przepisów o prawnej ochronie pracy, które w sposób kompleksowy obejmowałyby zagadnienia zakładania i pielęgnacji zieleni. Konieczne jest korzystanie z aktów przeznaczonych dla innych branż np. budowlanej czy komunalnej. Przykładowo pilarka używana do usuwania zadrzewień przydrożnych jest traktowana jak urządzenie służące do budowy dróg! W związku z tym muszą być spełnione wymagania zawarte w rozporządzeniu ministra gospodarki w sprawie bhp podczas eksploatacji maszyn i inny urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych.

W efekcie utrzymanie zieleni, podlegające wymogom wielu branż, powoduje konieczność spełniania często absurdalnych założeń, np. podczas pielęgnacji drzew przy oczku wodnym pracownicy powinni mieć… kapoki i koła ratunkowe. Oczywiście, niedorzeczne przepisy bywają niespełnione i wszystko jest w porządku, dopóki nie dojdzie do wypadku. Zapisane w prawie obowiązki muszą być spełnione – ale zazwyczaj przepisy nie precyzują jak – trzeba zatem szukać elastycznych rozwiązań i zawrzeć je w instrukcjach.

Dobra organizacja pracy

Podczas szkolenia omówiona została tematyka identyfikacji i oceny potencjalnych zagrożeń na stanowisku pracy oraz sposobów ich ograniczania. Wskazane zostały elementy organizacji pracy wpływające bezpośrednio na bezpieczeństwo m.in. zabezpieczenie i organizację miejsca pracy podczas ścinki drzew, szczególnie podczas prac w obrębie dróg, prac na wysokościach czy też prac związanych z instalacjami podziemnymi i napowietrznymi.

Do prowadzenia prac ogrodniczych na wysokości oraz usuwania drzew, których gałęzie stykają się z przewodami napowietrznymi lub gdy przewody przebiegają obok korony drzew (np. linie energetyczne, telefoniczne lub trakcyjne), można przystąpić dopiero po uprzednim porozumieniu się z zakładem eksploatującym te przewody w celu uzgodnienia najbezpieczniejszej metody pracy.

Natomiast przed rozpoczęciem wykopów w miejscach, w których mogą przechodzić przewody (np. elektryczne, gazowe, wodociągowe, kanalizacyjne, telefoniczne), należy uzyskać od zakładów eksploatujących te przewody dokładne informacje o trasie ich przebiegu, aby nie spowodować uszkodzenia przewodów i wypadków w pracy.

Przeprowadzona została również analiza charakterystycznych wypadków dla branży oraz metody zapobiegania. Nie zabrakło praktycznych uwag przydatnych w codziennej pracy służb bhp oraz kadry odpowiedzialnej za organizację pracy. Przykładowo przy zleceniu na wycinkę drzew na terenie zamkniętym (teren fabryki, szkoły etc.) należy już w umowie poinformować o zagrożeniu jakie wystąpi, ustalić wymogi bezpieczeństwa, wyznaczyć koordynatora odpowiedzialnego za bezpieczeństwo.

Zrozumieć zasady bhp

Podkreślono też, że warunkiem, aby pracownik przestrzegał zasad bhp, jest wytłumaczenie, że mają one sens – samo wprowadzenie zakazu jedzenia, picia i palenia tytoniu podczas pracy z pestycydami lub innymi toksycznymi preparatami chemicznymi to nie wszystko, należy jeszcze uzmysłowić pracownikom faktyczną szkodliwość takiego postępowania. Szacuje się, że około 30% wypadków ciężkich i śmiertelnych dotyczy pracowników do 27 roku życia – nie wiedzą jak zrobić, ale działają w sytuacjach niebezpiecznych na zasadzie „ja wam pokażę, jak się robi!”. Natomiast połowa wypadków ciężkich i śmiertelnych powodowana jest przez ludzi w wieku powyżej 50 lat, którzy wychodzą z założenia „zawsze tak robiłem i było dobrze”, do tego dochodzi rutyna, czyli zatracenie poczucia zagrożenia. Dlatego musi być ustalony sposób wykonywania pracy (instrukcje, procedury). Inna rzecz, aby były one czytane, w dodatku ze zrozumieniem…

Dobrze jest też pamiętać, że jedyną jednostką notyfikowaną w Polsce do wystawiania atestów zgodności z normami, czy środki ochrony osobistej spełniają wymogi ochrony, dla których zostały zaprojektowane, jest CIOP, czyli Centralny Instytut Ochrony Pracy.

Na koniec drastyczny przykład wyników pewnego przetargu na wycinkę drzew przydrożnych: według kosztorysu zarządu dróg odpowiedzialnego za zadrzewienie wartość usługi wyceniono na 100 tys. zł. Przetarg wygrała firma, która zaoferowała wykonanie zlecenia za 7 tys. zł. Ciekawe, jak uda jej się zorganizować bezpieczną dla robotników i osób postronnych pracę?

MB